• 4638 барлығы
  • 26 бір айлық
  • 0 апта ішінде

Ақпарат орталығы

Жалпы отырыс: Мәжілісте мақұлданған заң жобалары

Алдымен 2017 жылдың  15 маусымда  Ханойда жасалған   Қазақстан Республикасы мен Вьетнам Социалистік Республикасы арасындағы қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы шартты ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы мақұлданып, жұмысқа алынды.

Сондай-ақ,   2017 жылдың сәуірінде Вильнос қаласында жасалған    «Қазақстан Республикасы мен Литва Республикасы арасындағы бас бостандығынан айыруға сотталған адамдарды және медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шаралары қолданылған адамдарды беру туралы  шартты ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасын жұмысқа алу ұсынылды.

 «2018-2020 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының жобасы жөнінде баяндама оқыған Ұлттық экономика министрі   Тимур Сүлейменов 2018 жылы мұнай өндіру көлемі 87 млн тоннаны құрайтынын айтты.

 «2018 жылы қаңтар-наурызда экономиканың өсімі 4,1 пайызды құрады. Биыл мұнайдың болжамды бағасы бір барреліне 45 АҚШ долларынан 55 долларына дейін ұлғайды. Металлдардың баға индексі 0,4 пайызға артты. 2017 жылы нақтыланған базаны есепке ала отырып, 2018 жылы номиналды жалпы ішкі өнім 57,2 трлн теңге көлемінде болжанады. Ол тамызда мақұлданған көрсеткіштен 1,3 трлн теңгеге артық. Нақты жалпы ішкі өнімнің өсуі 3,8 пайызға көтеріледі. Жан басына шаққандағы ЖІӨ 9 200 АҚШ долларына дейін ұлғаяды. Өнеркәсіптің өсуі 3,3 пайызға артуымен қайта қарастырылды. Бұл өңдеу өнеркәсібінен күтілетін аса жоғары өсімімен байланысты», -деді  министр.

Ол айтқандай,  2018 жылы мұнай өндіру көлемі 87 млн тоннаны құрайды. Мұнайдың әлемдік бағаларының ұлғаюын және экономиканың өсімін ескере отырып, экспорт 54 млрд АҚШ долларына дейін, ал импорт 34 млрд долларға дейін артады.

Инфляция бекітілген 5-7 пайыз дәлізінде сақталады. Түзетілген макроболжам негізінде 2018 жылға арналған республикалық бюджет параметрлерінің болжамы нақтыланды. Кірістер трансферттерді есепке алмағанда 2018 жылы 5,7 трлн теңге көлемінде бағаланады, бұл бекітілген жоспарға қарағанда 190 млрд теңгеге жоғары. Кірістер бойынша негізгі ұлғаю пайдалы қазбаларды өндіруге арналған салықтан және шикі мұнайға экспорттық кеден бажының түсімдерінен қамтамасыз етіледі.

Министр айтқандай, Ұлттық қорға түсімдер болжам бойынша 546 млрд теңгеге ұлғаяды, 2018 жылдың аяғында 2,6 трлн теңгені құрайды. Нәтижесінде, жыл соңында Ұлттық қордың валюталық активтері 58,3 млрд АҚШ доллары көлемінде болжанып отыр.  

Осы тақырыпта өз баяндамасын  жалғастырған  Қаржы министрі Бақыт Сұлтанов құжаттың мақсаты - қатаң фискалдық шектеулер мен бюджетке мұнайлық емес түсімдерді ұлғайтып, Мемлекет басшысың Жолдауларын, 5 әлеуметтік бастамасын толық орындалуын қамтамасыз ету екенін айтты.

 Нақтыланған бюджеттің міндеттерін іске асыруға арналған ресурстар ретінде үш бағыт бойынша шоғырландырылған қаражат бар екен.

Оның  бірінші - макроэкономикалық болжамды түзету нәтижесінде 181 млрд теңге мөлшеріндегі республикалық бюджеттің қосымша түсімдері.

Екінші, былтырғы бюджеттен қалған 125 млрд теңге көлеміндегі тиісті қалдықтар. Үшінші, 118 жарым млрд теңге сомасындағы борыштық бағалы қағаздарды шығару. Бекітілген бюджет кірістерінде салықтарды жинау жобасын асыру бойынша әзірленген жоспарлар есепке алынды.

Министр  Қаржы министрлігінің жанында құрылған жобалық кеңсе салықтық және кедендік төлемдерді жинау деңгейін көтеруді көздеп отырғанын жеткізді. Осы жоспарлардың маңызды элементі - бизнеске түсетін әкімшілік жүктемені төмендету болып табылады.

«2017 жылы тексерістер саны 45 пайызға қысқартылды. Бұл жұмыста ақпараттық технологияларды енгізу екпін жасалады. Мысалы, өткен жылдың үшінші тоқсанынан және ағымдағы жылдың 1 сәуірінен бастап, «Астана - 1» ақпараттық жүйенің транзит, экпорт және импорт бойынша кеден органдарының бизнес процестерін автоматтандыратын модульдер іске қосылды. Нәтижесінде, кедендік тазартудың орташа уақыты 105 минуттан 7-15 минутқа дейін қысқартылды», - деді Б.Сұлтанов.

Сондай-ақ, билғы   жылдың 181 млрд теңге қосымша түсімдері қажетті шығыстардың 44 пайызын ғана жабады. Нәтижесінде, республикалық бюджет шығыстары ақпан айында Үкімет түзеткен бюджеттен 417 млрд теңгеге, ал жалпы бекітілген бюджеттен 425 млрд теңгеге өседі. Аталған шығыстарды 3 негізгі бағыт бойынша бөлу ұсынылады.

«Бірінші Мемлекет басшысының «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекелестік қабілеттілік» және «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты жолдауларын іске асыруға 293 млрд теңге көзделеді. Екінші, 25 млрд теңге Президенттің бес әлеуметтік бастамасын жүзеге асыруға бөлінеді. Үшіншіден, бұрын қабылданған міндеттерді іске асыруға 99 млрд теңге бағыттау ұсынылады», - деді Б. Сұлтанов.

Өз кезегінде   ҚР Ұлттық банкі төрағасы Данияр Ақышев бірінші тоқсанда теңге бір доллар үшін 318 теңге 31 тиынға дейін 4,2 пайызға нығайғанын айтты.

«Осы жыл басынан валюта нарығындағы ахуал тұрақты. Бірінші тоқсанда теңге бір доллар үшін 318 теңге 31 тиынға дейін 4,2 пайызға нығайды. Өткен аптада Ресейдің қор нарығының құлдырауы және рубльдің әлсіреуі себебінен теңге бағамы құбылды. 9-11 сәуір аралығында теңге 3,5 пайызға әлсіреп, 1 АҚШ доллары үшін 330 теңге 88 тиын болды. Бұл жағдайда Ұлттық банктің реакциясы бейтарап болды», - деді Данияр Ақышев.

Сонымен қатар, кейбір министрліктер әлеуметтік  жағдайларға орай бюджеттен қосымша қаржы  сұрайды екен.  Мәселен,  Мәжіліс депутаты Наталья Жұмаділдаева БҒМ-нің талдамалық және әлеуметтік зерттеулер жүргізуге бюджеттен қосымша 800 млн теңге сұрап отырғанын айтты.

«Бір жылда әлеуметтік зерттеулер жүргізуге 1 млрд 300 млн теңге жұмсаудың қажеттілігі бар ма? Сіздерде үш ауысымдағы, апатты мектептер жоқ па, болмаса мұғалімдерге қосымша ақы төлеу мәселесін шешіп тастадыңыздар ма? 460 млн теңге соншалықты аз ба?», - деп сұрады Жұмаділдаева.

Ал, Мәжіліс төрағасы болса әліге дейін республикада 45 апатты мектеп пен 127 үш ауысымдағы мектеп барын айтты. Мәселен,  2018 жылы әлеуметтік зерттеу жүргізуге 17 мемлекеттік органға 7,2 млрд теңге бөлінгенді. Сонымен қатар, биылғы бюджеттен әлеуметтік зерттеуге қосымша тағы 3,3 млрд теңге бөлініп отыр.

«Мұндай әлеуметтік  зерттеулер шынымен керек шығар.  Министр аргументтер айтуға тырысты, бірақ мен басқа да көрсеткіштер мен факторларды айта кетейін. Мысалы, республикалық бюджеттен мүгедектерді күтушілерге жәрдемақы беруге 2,7 млрд теңге бөлінген. ІІМ өткендегі су тасқынына 1,60 млрд теңге бөлмекші. Бізде сонда қалай, әлеуметтік зерттеу саласы төтенше жағдай су тасқынынан да маңызды ма?», - деді Н.Нығматулин.

Мәжіліс төрағасы Білім және ғылым министрлігінің әлеуметтік зерттеулерге қосымша қаржы бірінші рет сұрап отырмағанын айтты.

«460 млн теңге бөлінді, қосымша тағы 800 млн алуды жоспарлап отырсыз. Сонда биылға 1 млрд 300 млн теңге бөлінбек. Әріптестер, қаржының қалай бөлінетінін қараңыздар. Былтырғы бюджеттен осы министрлік әлеуметтік зерттеулерге дәл солай 1,30 млрд бөлді. Биылғы жағдай да былтырғыдай, ең бірінші 770 миллион теңге бөлінеді, одан кейін қосымша 540 миллион теңге қосады. Әлеуметтік зерттеулерге жыл сайын миллиард теңгеден астам ақша жұмсау керек деген сіздердің жоспарларыңыз сияқты көрінеді, Ерлан Кенжеғалиұлы», - деді Мәжіліс төрағасы.

Сондай-ақ, ол әлеуметтік зерттеулерге қосымша қаржыны сұрау кез келген мемлекеттік органда кездесетінін атап өтті.

Сонымен  қатар,   Мәжіліс төрағасы кез келген тапсырма, бастама, мемлекеттік бағдарламадан кейін акционерлік қоғам құрып, ол жерде бастық, орынбасар, шетелдік кеңесшілерді қаптататын ұлттық компанияларды сынады. Бұлай айтуының себебі отырыста   Kazakh Invest басқарма төрағасы Сапарбек Тұяқбаев шет мемлекеттерде компания өкілдіктерін ашу жоспарланып отырғанын айтты.

«Қытай, Түркия, Германия, Франция, АҚШ-та өкілдіктеріміз бар. БАӘ, Нью-Йоркта, Лондонда тағы үш өкілдік ашуды жоспарлап отырмыз. Әу бастан инвестициялық стратегия бойынша алдыңғы қатарлы елдерден өкілдіктер ашу міндеті қойылды. Мұның бәрін зерттедік, потенциал бар. Бұл елдер инвестиция донорлары саналады және ол елдерде өкілдіктің болуы бюджетті үнемдеуде тиімді болып отыр, себебі тұрақты сапарлар шығын әкеледі», - деді ол.

Тұяқбаев биылдан бастап кәсіпкерлерден де жақсы білетін сол елдердегі жергілікті мамандарды жұмысқа тарту тәжірибесін енгізетінін атап өтті.

«Сіздер мұндай қарқынмен Сыртқы істер министрлігінің дипломатиялық өкілдіктерін басып оза алмайсыздар. Бір кездері «Самұрық-Қазынаны» трансформациялап, ұлттық компания өкілдіктерінің бәрін қысқарттық», - деді Нығматулин.

Сондай-ақ, Мәжіліс төрағасы  кез келген тапсырма, бастама, мемлекеттік бағдарламадан кейін қандай да бір акционерлік қоғам құрылып,  бастық, орынбасар, шетелдік кеңесшілер толатынын айтып өтті. Осы орайда ол абай болуға шақырды.

Бүгінгі түзетулерге қатысты қосымша қаражаттар тағы да, мынадай бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне бөлінбек. Мәселен, Инвестициялар және даму министрлігіне – автомобиль жолдарының сапасын жақсартуға, «Нұрлы жер» бағдарламасы шеңберінде инженерлік инфрақұрылымды дамытуға, Өңірлерді дамытудың 2020 жылға дейінгі бағдарламасы шеңберінде ауылдық елді мекендерде сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін дамытуға 100,6 млрд. теңге, Білім және ғылым министрлігіне – жаңартылған білім беру мазмұны бойынша бастауыш, негізгі және жалпы орта білім берудің оқу бағдарламаларын іске асыратын мектептердің мұғалімдеріне, сондай-ақ ұлттық біліктілік тестілеуден өткен және бастауыш, негізгі және жалпы орта білімнің білім беру бағдарламаларын іске асыратын мұғалімдердің педагогикалық шеберлік біліктілігі үшін қосымша ақыларды төлеуге 112,4 млрд. теңге, Ауыл шаруашылығы министрлігіне - ауыл шаруашылығы жануарларын, техника мен технологиялық жабдықты сатып алуға несие беру, сондай-ақ лизинг кезінде сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялауға, АӨК-ті және аграрлық ғылымды дамытуға, су ресурстарын тиімді басқаруға, жергілікті атқарушы органдарға бюджеттік кредиттер беру арқылы мемлекеттік қолдаудың қаржылық шараларын пайдалану тиімділігін арттыру жолымен АӨК өнімдерін өндірудің тиімділігін арттыруға – 39,5 млрд. теңге, Ішкі істер министрлігіне – «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның нормаларын іске асыру мақсатында 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерін тұрғын үймен қамтамасыз етудің жаңа тетігін енгізуге байланысты тұрғын үй төлемдеріне 10,0 млрд. теңге, Қорғаныс министрлігіне – 2018 жылдың 1 қаңтарынан бастап әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерін тұрғын үймен қамтамасыз етудің жаңа тетігін енгізуге байланысты тұрғын үй төлемдеріне 10,1 млрд. теңге, Ұлттық экономика министрлігіне – жаңа микрокәсіпорындар құру және жұмыс істеп тұрған бизнесті кеңейту үшін шағын кәсіпкерлік субъектілеріне микрокредиттер беруге 12,4 млрд. теңге бөлінетін болады.

Жалпы отырыста 2004 жылғы 18 маусымдағы ҰҚШҰ шеңберінде құпия ақпараттың сақталуын өзара қамтамасыз етуге байланысты келісімге өзгерістер туралы заң жобасы мақұлданды. Осы құжатта келісімге қатысушылар ортасын кеңейту мүмкіндігі қамтамасыз етіліп отыр.

Бюджет туралы заң жобасы талқыланып, сұрақтарға жауаптар алынған соң мақұлданды. Сонымен қатар, өзекті салалар  бойынша  депутаттық сауалдар жолданды. Мәжіліс төрағасы Нұрлан Нығматулин оқылған баяндамалар бойынша нақты бірқатар тапсырма жүктеді. Айта кетейік, Мәжілістің жалпы отырысы енді сағат  9:00-да басталатын болады.

Аягөз Құрмаш